terug

De eerste indruk

woensdag 24 april 2024

Al veel besproken, maar ik doe ook een duit in het zakje. Het was naar aanleiding van een gesprekje in verband met werk; iemand vertelde mij dat hij was aangenomen bij een bedrijf terwijl iemand anders, een kennis met betere papieren en net zo gemotiveerd, niet was uitgenodigd. Hoe kan dat nou? De voor de hand liggende reden is De Eerste Indruk. Toeval is daarin een factor van belang: een bril die ik mooi vind, een kleur die mij tegenstaat, een vreemde hobby, dingen die geen spelbreker zouden moeten zijn, maar het toch kunnen worden bij gebrek aan betere criteria. Daar heeft de datende medemens ook mee te maken en er is geen kruid tegen gewassen. Evengoed kan het allicht geen kwaad om er af en toe bij stil te staan, hoe een eerste indruk wordt gekleurd door toevalligheden en ingebakken vooroordeel.

Als het hier over ‘eerste indruk’ gaat dan is dat gewoonlijk in verband met een date, maar feitelijk is dat dan de tweede. Want ik had natuurlijk daarvóór al een indruk, namelijk het beeld dat ik gevormd had naar aanleiding van een profiel. Dus is een date sowieso geen neutrale start maar een correctie op een (voor-)oordeel. Er valt nou eenmaal niet aan te ontkomen dat ik iets of iemand beoordeel, om een richting te kiezen, om een plan te trekken, ook als die indruk in eerste instantie vooral op mijn eigen invulling - en fantasie - is gestoeld. Het begint bij de profielfoto. Die kan ik weliswaar weglaten, als ik niet op uiterlijk wil worden beoordeeld, maar zoals de meesten vind ik een foto belangrijk. Foto’s gaan niet alleen over uiterlijk, maar ook over uitstraling. Ik zie hoe iemand wil overkomen, hoe die persoon zichzelf wil zien. Een beeld zegt meer dan duizend woorden… maar het kan ook vertekend zijn.

Een expert op het gebied van eerste indrukken is de Nijmeegse hoogleraar Roos Vonk. Zij schrijft als sociaal psycholoog onder meer over dating – mijn ‘eerste indruk’ is dat zij óók ervaringsdeskundige is – en ze doet dat in een prettig leesbare stijl met interessante observaties in haar boek ‘De Eerste Indruk’. In een inleidend verhaaltje zien we twee gezichten, het ene smaller, met grote ogen en ronde vormen, hoge wenkbrauwen; het andere breder en hoekiger, een smallere mond en zwaardere wenkbrauwen. Intuitief komt het ene als vriendelijk of betrouwbaar over, het andere als dominant of onbetrouwbaar. In no-time is het oordeel geveld en hebben we een inschatting vanenerzijds hoe aardig, wamr, aantrekkelijk iemand is en anderzijds hoe bekwaam, krachtig of dominant, Dat heeft in de evolutie uiteraard zijn nut bewezen
– voor-oordeel is niet persé negatief - maar in afzonderlijke gevallen is er een aanzienlijke kans dat ik de ander teveel of te weinig krediet geef.

Onderzoek laat zien dat mensen best goed zijn in het inschatten van karaktereigenschapppen aan de hand van uiterlijke kenmerken. Het schijnt zelfs zo te zijn dat mensen aan de hand van een gezicht vrij aardig kunnen raden hoe de rest van het lichaam eruit zal zien (zie roosvonk.nl). Anderzijds kan de indruk die ik van zo’n foto krijg onmogelijk recht doen aan de afzender. Al is het maar omdat ik mijn oordeel baseer op een momentopname. Bovendien zou het zomaar kunnen dat iemand met een zgn “onvriendelijk” gezicht, daardoor – onbewust - ook minder snel lacht. Of dat de figuur die mij zelfbewust-uitdagend aankijkt vanaf het plaatje, daarmee haar onzekerheid verbergt. Alle welgemeende adviezen ten spijt – en er zitten zeker goede tips bij –, is een fotogeniek voorkomen is nou eenmaal niet iedereen gegeven.

Zo weet ik uit eigen praktijk dat die nors ogende man in werkelijkheid heel vriendelijk kan blijken te zijn, misschien verbergt-ie alleen maar zijn verlegenheid. En die vrouw met dat fijne open gezicht kan in werkelijkheid een haaibaai zijn die precies weet hoe ze iemand moet verleiden! Helaas verandert dat inzicht niet heel veel aan de eerste indruk. ‘Ik stel mijn oordeel uit’ is een mooie gedachte en een goed voornemen! Maar tenzij je een heilige bent is dat toch niet hoe het in zijn werk gaat. :-P

geplaatst door Pelgrim - 1909 keer gelezen