terug

Hoe heet die ook al weer?

maandag 19 augustus 2024

Ik spreek in allerlei groepjes regelmatig met 80-plussers. Er komen dan vaak herinneringen bovendrijven uit het verleden. Op een dag was er een nieuwkomer in zo’n groepje, die vertelde dat hij in een straat van mijn woonplaats woont, welke mij heel bekend in de oren klonk. Er bleek, dat hij maar enkele huizen verder woonde dan het woonhuis, waarin ik in 1949 in geboren ben.

Gaandeweg de babbel kwamen anderen in de groep tot de ontdekking, dat ze gemeenschappelijke kennissen hadden. Waar de een meteen met een naam op de proppen kwam moest de ander omschrijven wie hij bedoelde. “Hoe heet die ook al weer?” was een zin, die regelmatig uitgesproken werd. Deze gang van zaken kom ik ook elders tegen. Ik betrap mijzelf er op, dat ik ook niet meteen een naam kan ophoesten van iemand uit mijn verleden.

Het vergeten van een naam is niet meteen een doodzonde. Het geheugen van veel mensen wordt bij het klimmen der jaren minder. Maar er zijn momenten, waarop het heel pijnlijk is als ik merk, dat ik van iemand niet meer de meest essentiële dingen heb onthouden.
Ik zie het als confronterend, als ik iemand op de site zie, met wie ik ooit in het verleden contact had, maar van wie ik in de verste verten niet meer weet waarom dat contact ergens gestrand is. Dit merk ik vooral als het zogenaamde herintreedsters betreft; leden die een tijdje geheel offline waren (vaak omdat ze iemand ontmoet hadden) en daarna toch weer in beeld kwamen, mogelijk omdat hun date uiteindelijk niets geworden is.

Het geheugen is iets heel bijzonders. Er is een korte termijn geheugen en een geheugen voor dingen die langer terug hebben plaats gevonden. Man kan het trainen, maar toch zullen sommigen meer dan anderen dingen vergeten. Ultra kort geheugen ontmoette ik in zo’n groepje ooit bij een man, die iedereen bij elke keer dat hij met mij en de anderen praatte vroeg, hoe we heten. Tenslotte gaven we hem maar een briefje met onze namen in de volgorde, waarin we zaten.

Ook bestaat er selectief geheugen, men herinnert zich zaken die iemand zeer aan het hart gaan gemakkelijker dan dingen, waar iemand in het geheel niet in geïnteresseerd is. Het hangt van de omgeving af, hoe die op mij reageert of ik hiermee kan leven. Ik vind evenwel, dat ik niemand hierom minder mag achten!

Niettemin zijn er gebeurtenissen ook uit mijn verleden, die zo’n diepe indruk hebben achtergelaten, dat ik ze niet meer uit mijn geheugen kan en wil wissen. Minder fijne zaken zou ik wel willen vergeten, dat lukt niet… Is dat iets als een selectief geheugen kweken?

Op korte termijn koester ik herinneringen aan mooie dingen die ik tegenkom, als natuurmens word ik ontroerd door bijzondere vogels die mijn pad kruisen. De zilverreiger in een slootje, het groepje putters midden op straat, de sperwer die ooit vlak voor mij in de tuin neerstreek,
Nu herinner ik me dat ik aan een kersenstruik, die buuf in mijn border heeft geplant de eerste bloesem zag.

Is de mate, waarin het vak Vaderlandse Geschiedenis, zoals dat destijds op de lagere school heette, beheerst wordt een indicatie voor het geheugen? Iedereen weet het toch nog wel: 1600 Slag bij Nieuwpoort, 100 jaar voor Chr. De Batavieren komen in ons land. Herinneringen aan een grijs verleden, jaartallen zijn ook iets van het geheugen. Maar absoluut niet het belangrijkste.

In een relatie is het geheugen soms een twistpunt. Denk maar aan de vrouw, die boos wordt als haar partner hun huwelijksdag vergeet en haar niet “verrast” met een boeketje of voor haar iets anders meeneemt. Of is dat ouderwets? Ik denk dat het veeleer attent is. Het (teloor gaan van) geheugen en attent zijn staan op gespannen voet met elkaar…

geplaatst door Aktivo1 - 1663 keer gelezen