Eerlijkheid
maandag 4 februari 2019
De meeste mensen zitten niet te wachten op andermans ongezouten mening. Zwijgen is meestal beter dan zeggen waar het op staat. Mensen die als gelijken met elkaar omgaan, geven hun relatie voorrang boven hun behoefte aan het uitdelen van kritiek. Onder het mom van eerlijkheid en belangstelling ziet degene die de kritiek ontvangt, de kritiekgever nogal eens als een opdringerige, botte hork, die de ander vernedert. Zo, die zit ! En wie beweert dat? Dat wordt allemaal gezegd door Beatrijs Ritsema, een beroemde etiquette deskundige.
De woorden "eerlijk gezegd" of "het moet me van het hart" leiden zelden iets plezierigs in. Je kan beter NIET zeggen dat je die jurk of dat ene overhemd lelijk vindt. Ook niet dat je iemand te oppervlakkig vindt en al helemaal niet tegen een vader/moeder of opa/oma zeggen dat hun (klein) kind irritant is en onopgevoed, want het betreft ook een aspect van henzelf. Wanneer de kritiek zicht richt op niet-aanwezigen, is het roddel. Dat kan vaak weer wel. Roddel schept een band met de toehoorder, alhoewel lang niet iedereen van aangedikte, toevallig gehoorde roddelverhalen gediend is.
Met een-op-een-kritiek loop je het risico dat je iemand kwetst, dat hij/zij het niet wil horen of dat je hem/haar verveelt. Niemand vindt het fijn om harde kritiek aan te horen. Een kleine correctie, als een makkelijk te herstellen ongerechtigheid als etensresten op je kleding of dat je een eigendom dreigt achter te laten, is prima. Maar waarom zou je iemand vertellen dat je de nieuwe meubels niet mooi vindt en al helemaal niet dat je zijn/haar geliefde niet zit zitten. Kritiek werkt alleen als iemand zijn nood bij jou klaagt, om je eerlijke mening vraagt en geef dan liever opbouwende kritiek als de sloophamer hanteren. Ongevraagde eerlijkheid wordt alleen op prijs gesteld, als dat een compliment is. Zelfonthullingen, waarbij je geen detail onvermeld laat, ook daar loop je een grote kans, de toehoorder te vervelen. Zo'n ongevraagde monoloog kan beter ook niet te lang duren. De glimlach van de ander verkrampt en hij/zij kan zich op den duur zelfs gegijzeld voelen. Instemming en welwillende houding van de luisteraar is niet altijd vanzelfsprekend.
Toch hebben mensen die je dierbaar zijn wel recht op je eerlijke mening, als iemand ernstig over de schreef gaat, zich misdraagt, of als een gebeurtenis de relatie of vriendschap dreigt te verstoren. Dan kan het geen kwaad er een goed gesprek tegenaan te gooien om hem/haar tot bezinning te krijgen. Misschien kan je het dan beter wel inleiden als feedback (veelgebruikte term in het bedrijfsleven), dat klinkt milder dan kritiek en geeft minder weerstand bij de ander. Als jouw mening en goedbedoelde adviezen niet opgevolgd worden en het pakt vervolgens slecht uit voor je dierbare, bijt dan het puntje van je tong af en zeg dan niet : ik had je nog zo gewaarschuwd. Sommige triomfen kan je beter in je eentje vieren.
Tenslotte is het is niet mijn bedoeling om dmv Beatrijs Ritsema, de moraal hier te verhogen of te gaan zedepreken. Ik vond haar conclusies echter dermate interessant, om een uittreksel van de belangrijkste punten daarvan te maken en het hier met jullie te delen.
geplaatst door sixty - 4322 keer gelezen
Vorige berichten
Een steuntje in de rug
Iemand via een berichtje of kaartje sterkte wensen bij ernstig ziek en zeer toont betrokkenheid. Dat is zeker goed bedoeld, maar wat te denken als er daarna geen belangstelling meer volgt? Het kan zijn dat de ander je de nodige rust wil gunnen in een moeilijke tijd. Misschien dat hij of zij liever afwacht tot je zelf een update over de situatie geeft? Het is ook niet denkbeeldig dat het bericht eerst verwerkt moet worden.
In een relatie kunnen ernstige gezondheidsklachten of een bijzonder verdrietige gebeurtenis zoveel invloed hebben dat het zelfs een grote ommekeer kan betekenen. Zo heb ik ooit een diep teleurgestelde vriendin moeten troosten, omdat hij de sterk veranderde situatie niet meer aan kon. Zij hadden een lange relatie, maar zij kon het niet meer opbrengen om steeds lief en aardig tegen hem te zijn. Haar stress, verwardheid en sterk verminderde mogelijkheden na haar ziekenhuisopname eisten hun tol en de relatie liep op de klippen.
Het grote leeftijdsverschil speelde daarin ook een rol, zij was 8 jaar ouder dan hij. Dat merkte hij nooit, want zij was altijd een zeer aktieve vrouw geweest. Het grote leeftijdsverschil werd nu pijnlijk duidelijk en hij koos voor zijn vrijheid. Zij belandde in een diepe depressie en heeft daarna nooit meer een relatie gehad. Maar zoals altijd, als er een deur dichtgaat, opent zich vaak een nieuwe deur. Van kennissen en buren waar zij eigenlijk niks bijzonders van verwachtte kreeg zij opeens veel steun.
Zij boden aan om boodschappen voor haar te halen, haar digitaal te ondersteunen, zoals het installeren van apps die ziekenhuizen tegenwoordig van je eisen, om hun onderzoeksresultaten en afspraken aan je mee te delen. Ook waren er buren die regelmatig naar haar gezondheid informeerden, zodat zij haar verhaal kwijt kon, haar eten brachten of een klusje voor haar deden. Zodoende kon zij na een tijdje alles weer in een beter perspectief plaatsen. Dit heeft haar ook laten inzien hoe belangrijk het is, dat je een goed netwerk om je heen hebt.
Wat betreft daten lees ik daarom veel beter tussen de regels door in een profiel. Degenen die alleen maar van me willen genieten door veel met me te knuffelen, leuke uitstapjes te ondernemen etc is uiteraard enorm fijn en daar is niks verkeerds aan. Samen genieten is dubbel genieten, toch?. Maar als er meteen achteraan vermeld wordt dat hij verder niet geclaimd wil worden, ga ik er niet op in en hem niet ontmoeten. Misschien mis ik daardoor een leuke tijd samen, jammer dan. Bij een oppervlakkige vriendschap kan dat allemaal ook wel. Maar die ene die echt van me gaat houden, zal me ook willen steunen in mindere tijden...
Single Story: de Bourgondiër
"Je moet het leven proeven. Letterlijk. Dat is het punt. Ik zie de profielen van die vrouwen en denk: waar is de smaak? Alles is zo mager. 'Wandelen', 'diepgaande gesprekken', 'persoonlijke groei'. Prima, maar wat en wanneer eten we?”
“Wandelen doe je voor de eetlust. Een diepgaand gesprek voer je met een glas wijn dat zelf diepgang heeft. Persoonlijke groei is ontdekken dat je een kaas waardeert die je vijf jaar geleden nog te heftig vond. Zo simpel is het."
"Ze zeggen dat ik 'moeilijke onderwerpen vermijd'. Onzin. Ik heb het met alle liefde over de vraag of je een saus moet monteren met koude boter of dat je olijfolie kunt gebruiken. Dát is een moeilijk onderwerp waar mensen serieus ruzie over kunnen krijgen. Maar dan is het een productieve ruzie. Uiteindelijk proef je de saus en is het goed. Of niet, en dan maak je hem de volgende keer beter."
"Maar nee, ze willen het hebben over 'oude pijn'. Wat moet ik daarmee? Oude pijn is als wijn die over het hoogtepunt heen is. Azijn. Die moet je niet analyseren, die spoel je door de gootsteen en je trekt een nieuwe fles open. Er zijn nog zoveel goede flessen; waarom zou je jezelf focussen op die ene fles die zuur is geworden? Dat snap ik dus niet."
"Het is hetzelfde met 'je gevoelens tonen'. Dat snap ik ook al niet. Als ik iets proef, toon ik mijn gevoelens. 'Jammer, net te veel peper.’ ‘Mooi, precies op temperatuur.’ ‘Ik mis toch echt de tijm.' Dat zijn eerlijke reacties. Wat moet ik anders zeggen? Dat de coquille me herinnert aan een verloren jeugdliefde? Dan smaakt ‘ie toch minder? De herinnering aan de perfecte bereiding is het gevoel dat je wilt vasthouden. De rest leidt alleen maar af."
"Laatst schreef een vrouw: 'Ik zoek een man die niet bang is voor tranen.' Waarom zou ik bang zijn voor tranen? Tranen zijn zout. Soms nodig om de smaak op te halen. Maar als een gerecht alleen naar zout smaakt, is de balans zoek. Oneetbaar. Je hebt ook zoet, zuur en bitter nodig. Alleen maar zout? Dan vraag ik liever om de rekening."
"Ik had pas een date. Gezellige dame; we bestellen een plateau fruits de mer. Geweldig! Oesters, kreeft, alles erop en eraan. Ik geniet. En ineens, tussen twee oesters door, vraagt ze: 'Maar wie ben jij als je dit allemaal niet hebt?' Ik wist niet wat ik moest zeggen. Dat is net of je vraagt: 'Wie is een schilder zonder verf?' Ik ben de man die het genieten waardeert. Die dit allemaal op tafel zet. Dat is toch wie ik ben?"
"Een kennis vroeg me: 'Heb je eigenlijk een vaste openingszin als je een eerste bericht stuurt op die datingsite waar je jezelf op de kaart zet?'"
"Zeker. ‘Jouw profiel leest als een goed menu. Maar hoe zit het met de wijn? Zullen we die samen kiezen?'"
Deze Single Story is fictief. Het verhaal is 'opgetekend' in Grand Café 'De Nieuwe Kans', dat alleen op digitaal papier bestaat. Dat het allemaal verdacht veel op de werkelijkheid lijkt, is puur toeval. Maar misschien ook niet...
Taal spreekt
Optocht en intocht
Docent? Wat is het verschil tussen een optocht en een intocht? Ik heb een oefentekst voorbereid over carnaval. Ik leg uit, dat een optocht een lange rij is met mensen, of met versierde wagens vergezeld van muziek die achter elkaar aanlopen/rijden. En dat een intocht een verwelkoming is, bijvoorbeeld van Sinterklaas. En is het dan in de tocht of op de tocht? Ik leg uit: “Je loopt in de tocht en je zit op de tocht!” Docent? Maar het tocht hier niet! Mijn cursiste kijkt rond en zegt: geen wind hier. Ze had, naar mijn idee, het ‘op de tocht zitten’, begrepen. Echter niet voordat ze ondertussen Chat GPT had geraadpleegd. Kan ik zeggen: ik tocht? Nou, nee. Je kunt wel zeggen: het tocht. Ik vertel: tochten is een (bijzonder) zwak werkwoord en tevens een zelfstandig naamwoord. Ooh! Ze denkt na: “De tocht met Carnaval!” Klopt, dat is een mooie zin. Dan leest ze verder van wat ze had opgezocht: “En als er een raam openstaat, dan zit ik op de tocht”. “Maar het tocht hier niet”. Goede zinnen Docent?
Inmiddels hebben we het onderwerp Carnaval en de overhandiging van de sleutel door de Burgemeester aan Prins Carnaval afgesloten. Mijn cursisten maken veel gebruik van de vertaalopties op de telefoon. Soms handig, maar er zijn nu eenmaal gezegdes en uitdrukkingen, welke in hun taal anders, of niet bekend zijn. En dat kan wel eens tot hilarische situaties leiden. Of, in de meeste gevallen, verkeerd vertaald, of uitgelegd in hun eigen taal.
Tochtig
We zitten tussen de rijen boeken in een wat rustig deel van de Bibliotheek. Geregeld komen bezoekers langs onze tafel om een boek uit te zoeken. Zo ook deze vrijdagmorgen een wat oudere Heer in gezelschap van zijn vrouw. Klaarblijkelijk hadden ze een deel van ons gesprek gevolgd. Even breed lachend naar zijn vrouw waarna hij naar ons toekomt en grijnzend opmerkt: En een koe is tochtig! Niet begrijpend kijkt de cursiste mij aan. Waarop ze voorleest: “Het is in de gang tochtig”. Heeft die koe het koud dan? Ik moet ook lachen, en bedenk mij ondertussen hoe leg ik dit uit. Maar afijn, ik hoef alleen maar verder te verduidelijken wat Chat GPT heeft aangedragen. Ze is slim genoeg om te begrijpen, dat sommige vrouwelijke dieren tochtig zijn en de mens vruchtbaar en het beiden eigenlijk hetzelfde betekent. De les die over carnaval begonnen is eindigt in praten over tochtig zijn, vruchtbaar zijn de cyclus en zwangerschap.
Waar het praten over een tochtige gang en een tochtige koe al niet toe kan leiden. Taal blijft interessant. Maar om een andere taal te leren, maar vooral te begrijpen…!
Liefs,
Monique