Langs het tuinpad van mijn vader II
dinsdag 6 april 2021
Mijn bezoek aan mijn vader op de laatste dag in het ziekenhuis, was als een ontmoeting met een dodelijk vermoeide reiziger in het laatste treinstation voor de eindhalte, volledig onwetend waar zijn trein nog naar toe zou gaan. Elk houvast en gevoel van richting kwijt en toch nog met alle macht zoekende naar kracht om weer overeind te komen. Kracht die alleen nog in zijn handen zat. Met die handen kon je nog contact maken en dat deden we ook, een ongelooflijk fijne herinnering. Mijn grote warme handen om zijn koude gespierde tanige en versleten handdrukkershanden.
Ik voelde de intense kracht van mijn immer hardwerkende vader, tuinier, bloemschikker en Vierdaagseloper die zijn hele leven bang was voor het grote zwarte gat waar hij echt nooit in terecht wilde komen. Hij sprak nog over schraalheid onder zijn hart, even in een helder moment. Ik kwam langs in zijn troosteloze niemandsland en dacht aan “Je suis seul avec ma solitude” van Georges Moustaki, muziek waar we samen zo graag naar luisterden. Hij praatte nog slechts in niet te volgen wartaal, verdrietig vooral voor mij. Vanbinnen voelde ik het branden, maar liet het niet merken. Ik liet mijn tranen niet lopen, want juist dat zou hij zeker dan nog wèl opgemerkt hebben. Zijn Willy was hij toen al 2 jaar kwijt; ik zag hem delirisch reikhalzen naar het niets. En dat is wat me mijn levensdagen lang als een triest refrein zal bijblijven een einde leven van lijden door het gevoel geen houvast of baken meer te hebben, een kwellende verzuchting van het onmogelijke blijven zoeken naar ons mam.
Samen hebben we jouw laatste dagen nog naar muziek geluisterd, muziek uit jouw jeugd van voor de oorlog en muziek uit de tijd van mijn oudste herinneringen, de jaren 30 en 40. Vaak weeïge Heimat-muziek over Sehnsucht, Heimweh und Wehmut, melancholische muziek die diep in ons beider ziel binnenkwam. Veel Duitse muziek ook, want das hättest du so gerne gehat auf Deutsch, Lieder, Operetten und Show, Show und Leben. “Zet ‘m eens ff op den Duitser”, hoe vaak hebben we dat wel niet gehoord. Met zijn en mijn lievelingsmuziek hadden we dus nog een soort van intiem contact. “Zoek de Zon op” van Lou Bandy, klonk als in eeuwen geleden. Het was voor jou, vader wat het voor mij was, is en blijft.
Uit de tijd geraakt ben je nu, pap, zo heet dat. Je bent zelf een verhaal geworden om door te vertellen in mijn tijd van leven. Waarbij ik kan blijven doorvertellen over een bijzondere bevlogen eigenwijze man als in heel eigengereid plus wijs. Jij hebt me zowel ruimte van leven gegeven als heel veel liefde. Maar begrepen heb je jezelf nooit, zoals je jezelf denk ik ook nooit begrepen voelde. Ze vonden mij maar een rare in Beek en Donk zei je vaak en verwaand ook, voegde hij er fronsend aan toe. Zo zien mensen mij vaak ook, denk ik dan weer met een grote glimlach en daarom ben en blijf ik de trotse zoon van mijn vader in de rest van mijn tijd.
Toen ik langs het tuinpad van m'n vader
De hoge bomen nog zag staan
Ik was een kind, hoe kon ik weten
Dat dat voorgoed voorbij zou gaan
Wim Sonneveld, 1965
geplaatst door DenDonck - 1817 keer gelezen
Vorige berichten
Thuis
Zo, lekker kontje, dacht ik, toen ze wegliep.
Dat was wellicht niet per se een gepaste gedachte na ons gesprek, maar gedachten leiden een vrij autonoom bestaan. Je kunt er zo weinig tegen doen. Ze hooguit achteraf betreuren, maar om onkruid te wieden, moet het eerst opkomen, al zou ik mijn gedachte over haar kont niet als onkruid willen afdoen. En daarbij, wat de een onkruid noemt, is voor de ander een prachtige plant.
We stonden op het brood te wachten. De bakker die het brood op de camping bezorgde, was weer eens te laat. Ze zei, dat ze de dag erop weer naar huis ging en toen ik haar vroeg waar thuis was, was haar antwoord dat thuis voor haar niet met een plek te maken had, maar meer met mensen en dan vooral die ene. Nee, die was er nu niet, maar ze had het wel gekend en daarom wist ze dat ze thuis was in zijn armen, waar dan ook. Ik vond het, hoe interessant ook, nog wel zware kost om tien over acht, het was al erg warm, maar zij stak enthousiast van wal. Een lange stoet aan schrijvers, dichters, filosofen en zelfs schilders passeerde de revue om haar invulling van het begrip thuis kracht bij te zetten. Mijn enige bijdrage aan het gesprek bestond uit een verwijzing naar het liedje Hier van Stef Bos en Fernando Lameirinhas, wat ik alleen maar ken, omdat ik het altijd in de les behandel.
De bakker bracht verlossing. Ze nam haar brood, ik wenste haar wel thuis, ze draaide zich om, liep weg en ik dacht mijn ongepaste gedachte.
Ik ben inmiddels ook weer thuis. Er is niet veel veranderd. Ja, de kleur van het duinbos waarop ik uitkijk, was eind mei groen en is nu geel, maar de struiken en bomen hier hebben welbeschouwd weinig te klagen in vergelijking met hun verkoolde collega's op de zwartgeblakerde vlaktes en hellingen in een groot deel van Zuid-Frankrijk.
Mijn thuis is geloof ik toch meer een plek dan een mens. Natuurlijk zou die plek wel heel erg beïnvloed worden door de aanwezigheid van een ander, dat wel. Ik moet er niet aan denken. Alhoewel, zo'n kont zou enige onderhandelingsruimte bieden.
Rollenspel
Ze kwamen me weer goed van pas de afgelopen weken, de adviezen van de psychiater die mijn huwelijk had gefileerd: ‘Je hebt je te veel in hem ingeleefd,’ zei ze. Ze had tien minuten de tijd voor tien gesprekken van een uur, die psychiater, want ze ging met zwangerschapsverlof. Wat ik toen geen probleem vond. Later eigenlijk wel: Ze zei ook dat ik ‘nog heel’ was, maar zo heel was ik nou ook weer niet. Ach, in deze beknopte vorm is het voor mij wel gemakkelijker te onthouden allemaal. ‘Ga nooit meer met hem in discussie’, dat zei ze ook.
Dit is een datingsite: Een soort club van mensen die elkaar niet kennen en die de club verlaten zodra ze wel iemand hebben leren kennen. Dit is een bijzondere datingsite; een datingsite met extra mogelijkheden om het ‘thuiskomen’ succesvol te laten verlopen: Things2Share, en de blogs. Met plaatjes, muziek filmpjes, tekstjes en teksten vertellen we elkaar alvast wie we zijn. Hoe leuk, hoe gevoelig, en hoe geïnteresseerd in de wereld om ons heen enzo. De persoonlijke berichten bestaan alleen uit woorden. Nu lijkt het mij logisch dat twee vreemden die elkaar mails sturen, zich in de ander proberen in te leven om het geschrevene goed te begrijpen: getypte woorden zijn soms niet meer dan het makkelijke buitenste schilletje van een mens. Trouwens, ik heb ooit gepleit voor het plaatsen van een handgeschreven brief bij een profiel, om meer inzicht te verkrijgen in de rafelrandjes van iemands karakter. Naïef, natuurlijk. Wie zich achter een onechte foto kan verstoppen, kan zich ook verstoppen achter een onechte handgeschreven brief. Maar ja, dit is wel een datingsite; het is echt de bedoeling om elkaar bij wederzijdse belangstelling uiteindelijk in de ogen te zien. En wie ben jij dan?
Nu is een date afspraak nakomen niet de meest opvallende eigenschap van iemand die, ondanks een uitvoerige mailwisseling, niet lijkt te willen laten zien wie hij echt is. En dan vergaat het mij net zoals De Kleine Prins, die ontdekte dat alle tijd die hij aan zijn roos had besteed, die roos juist zo belangrijk voor hem maakte.* Wat te doen? De adviezen van die psychiater als verouderd beschouwen en mij volledig in deze onbekende man verliezen? Er zijn in de loop der jaren immers zoveel nieuwe inzichten ontstaan in de psychiatrie; misschien zou ik nu een totaal ander advies krijgen?
Nee, ik heb een beter idee, een veel beter idee: we maken er een Larp Date van! LARP is een rollenspel zonder publiek; elke deelnemer speelt een zelf bedacht personage, passend bij een vooraf afgesproken thema. Bij deze date hoeft het thema niet als vanzelfsprekend een liefdesverhaal te zijn, lijkt mij, dit is immers een eerste ontmoeting. Hoewel, bestaan er eigenlijk verhalen die niet over de liefde gaan? Oh ja, Macbeth van Shakespeare, het koningsdrama vol bloed en verleiding; daarin is wellust uitsluitend machtswellust. Dan kan ik mijn zwartfluwelen heksenjurk weer eens dragen, en hij kan Macbeth zijn, met krullenpruik, baard, en een hoed met een brede, slappe rand. Of zou hij meer fantasie hebben en voor een minder realistisch personage kiezen? Hoe dan ook, we ontmoeten elkaar - en dan, na wat inleidende zinnetjes, gebeurt het. Hét. Die stem, die lach, die handen, die manier van bewegen, die half verscholen ogen. We leggen onze maskers af, en we vallen elkaar haast huilend van opluchting in de armen. En we leefden nog lang en gelukkig.
*uit ‘De Kleine Prins’, van Antoine de Saint-Exupéry
Misschien mag ik ook weer even leunen
Mijn hele leven heb ik geleerd om op eigen benen te staan. Als ondernemer moest dat ook wel. Er waren altijd beslissingen te nemen, problemen op te lossen en plannen die anders liepen dan verwacht. Dan rechtte ik mijn rug, bedacht een nieuwe route en ging weer verder.
Ik ben altijd nieuwsgierig gebleven. Naar andere mensen, onbekende plaatsen en alles wat het leven nog te bieden had. Soms bracht die nieuwsgierigheid mij iets moois, soms een flinke tegenvaller. Maar ook daar kwam ik weer uit. Zelfstandig zijn wordt op den duur bijna een tweede natuur.
Bijna zeven jaar geleden verloor ik mijn lieve, mooie echtgenote. Gelukkig bleven de mooie herinneringen: een vertrouwde blik, een hand op mijn arm en het stille gevoel dat er iemand was bij wie ik gewoon mezelf kon zijn.
Zoals iedereen heb ook ik dus de momenten van succes, pech, geluk en verdriet gekend. Toch ben ik gelukkig en tevreden. Nieuwsgierig en dankbaar voor wat het leven nog iedere dag brengt. In de psychologie wordt wel gezegd dat geven net zo fijn is als ontvangen. Wat mij betreft klopt dat en het is toch geweldig als je ook daadwerkelijk iets kan en mag betekenen voor een ander?
Maar soms, zou ik mijn zelfstandigheid best even naast me neer willen leggen. Dan verlang ik naar iemand die vraagt of ik het niet koud heb. Die een kop koffie voor me neerzet zonder dat ik erom hoef te vragen. Iemand die zegt: “Ga jij maar zitten, ik zorg vandaag een beetje voor jou.”
Niet omdat ik het zelf niet kan. Juist omdat ik het altijd zelf heb gekund. Misschien is dat wel het kleine geheim van sterke mensen: achter al dat aanpakken, doorzetten en oplossen zit soms gewoon iemand die graag even vertroeteld wil worden.
Machiel van der Schoot