In de herfst van het leven

Wat verstaat men onder een seniorenmoment? Volgens Google een moment van vergeetachtigheid of verwarring. Nou ja, dat hebben we allemaal weleens, hoeft niet per se een seniorenmoment te zijn, dacht ik. Maar wanneer dat regelmatig en met verschillende dingen voorkomt, is het niet verkeerd om toch eens na te gaan of dat misschien toch het geval is. Dus speurde ik op internet naar seniorenmomentjes. Ik vond een lijst met 5 punten.

1) Sleutels die ik kwijt ben omdat ik niet meer weet waar ik ze heb gelaten. 2) Waar heb ik mijn leesbril neergelegd? 3) Naam van een beroemdheid, terwijl ik me wel kan herinneren dat hij of zij beroemd is 4) Die kennis of oud-collega die ik al een tijd niet gezien hebt, maar waarvan ik niet meer weet hoe die ook alweer heet. 5) Dat woord waar ik opeens niet meer op kan komen en wat ik dan via een omweg aan de ander duidelijk moet maken in een gesprek. Ik kon achter alle 5 een vinkje zetten, dat was dus niet best. Vervolgens googelde ik op de leeftijd waarop zoiets regelmatig optreedt : 70plus. Check, klopt allemaal precies. Wat zou ik daaraan kunnen doen?

Allereerst me daar niet te druk over maken. Het is een tijdelijk moment van informatieverlies. De herinnering is er nog wel, maar vertraagd. Soms schiet de naam me na een poos opeens te binnen. het is dus geen geheugenverlies. De harde schijf in mijn hoofd moest gewoon even zoeken. Is zo'n vergeetmoment reden tot bezorgdheid? Nou, wel als ik het gas vergeet uit te zetten, of wegloop bij het fornuis terwijl ik aan het koken ben, dat kan gevaarlijk zijn. Daarom neem ik tegenwoordig mijn mobieltje mee naar de keuken als ik ga koken, want het is me al 2 x overkomen dat het telefoongesprek in de woonkamer te lang duurde en het in de keuken bijna verkeerd afliep.

Wat kan ik doen om mijn geheugen sterk te maken? Werken aan mijn gezondheid : evenwichtig en gezond eten, veel water drinken, genoeg lichaamsbeweging, maar ook op tijd mijn rust nemen. Mijn brein kan ik trainen met puzzelen of cryptogrammen. Een geregeld slaapritme helpt ook. Liever geen middagdutjes, de biologische klok kan daardoor verstoord raken. Dan slaap ik 's avonds moeilijker in, of word ik halverwege de nacht wakker en duurt het lange tijd voor ik weer inslaap. Overdag kan ik meer structuur aanbrengen in mijn bezigheden, vaker vaste tijden hanteren. Vroeger opstaan, want vroege vogels hebben meer controle over hun dagindeling, omdat de dag langer duurt.

Klusjes niet steeds uitstellen. Nu ik met pensioen ben, denk ik vaak "dat kan morgen ook wel en dan vergeet ik het soms helemaal. Een lijstje maken van dingen die ik nog moet doen, zeker als het nog te betalen rekeningen betreft. Afspraken noteren, indien nodig nachecken, zeker als die afspraken wat langer geleden zijn gemaakt. Voorkomt dat iemand voor een dichte deur staat, of dat jij (of je date) daarom niet op de afgesproken plek verschijnt. Een app of telefoontje om die afspraak nog even een dag tevoren te bevestigen is dan wel zo handig...

Vorige week maandag was het 4 mei, en aansluitend Bevrijdingsdag. Opnieuw aanleiding voor een feest. Het feest van vrij zijn mag best gevierd worden. Vrij van onderdrukking, vrij om te zeggen en te doen wat jij wilt. Dat is niet zo vanzelfsprekend!

Vrijheid is niet alleen van belang als een groot goed voor een land, een volk, een groep mensen met een specifieke overtuiging of geaardheid. Het is ook een situatie die ik in een kleiner verband ervaar. Ik draai er niet om heen, in een relatie is er ook als het goed is een stuk vrijheid, vrijheid in gebondenheid. Die term klinkt als een cliché,

Hoe ver gaat die laatste vorm van vrij zijn? Mag je als je een relatie hebt je bemoeien met de invulling van het leven van je partner?
Ik werd op 4 mei weer bepaald bij wat onvrij zijn is. Door de toespraken van een wethouder en anderen tijdens de herdenking in het Reinaldahuis, (een woonvoorziening voor ouderen en gehandicapten), door de zelfgemaakte gedichten die kinderen hebben voorgedragen. Maar toch vooral door de man van 95 jaar die daar naast mij kwam zitten. Hij begon spontaan met een stukje van zijn levensverhaal. Hij had de Tweede Wereldoorlog nog meegemaakt.

Hij en zijn vrouw van 90 zijn ruim 60 jaar getrouwd. Zij verblijft in de woonvoorziening, waar hij haar dagelijks opzoekt. Hij had een paar jaar voor haar thuis gezorgd, nadat zij door Parkinson bezocht was geworden. Toen dat niet meer ging, moesten zij als het ware scheiden van tafel en bed. Na dit gesprek kreeg mijn gevoel van vrij zijn een andere dimensie.

Na de herdenking in de woonvoorziening liepen we met een paar honderd mensen naar de kranslegging in het Reinaldapark. Om mij heen ontwaarde ik bekenden uit de wijk en leden van de wijkraad. Na het blazen van de Last Post, de twee minuten stilte en het defilé langs het monument wandelden we weer terug. Er waren relatief veel jongeren bij deze herdenking, de organisatrice memoreerde dit in haar afsluitende toespraak.

Op 5 mei was ik in de gelegenheid om naar Bevrijdingspop te gaan. Maar mijn gevoel zei mij dat deze beleving van vrijheid niet goed aansluit bij de herdenking van vrijheid van maandag 4 mei. In Haarlem is Bevrijdingspop een massaal gebeuren, met veel muziek, zang en beweging. Die drie elementen zijn mij wel bekend, maar toch laat ik deze manifestatie aan mij voorbij gaan.

Ik moet steeds denken aan het oude echtpaar, dat nu grotendeels gescheiden moet leven. Hij kookt thuis zijn eigen potje, zij wordt verzorgd. Af en toe eten ze samen.
Hij is wel vrij om te gaan en te staan waar hij wil, dat gaan gaat hem goed af, hij loopt als een kievit! Parkinson heeft haar dement gemaakt.
Nu besef ik nog meer, hoe fijn het is als je vrij kunt zijn zonder beperkingen. Beperkingen kunnen er zijn door dwingelandij van een overheid, van een dictatoriaal regime, maar ook door een ziekte, die niet te genezen is.

Ik hoop in een eventuele relatie ook goed om te kunnen gaan met vrijheid. Want dan is die relatie een feestje… Dat moet wel voor beide partners gelden. Als nog voordat er sprake is van relatie beperkingen zijn die zwaar op de schouders van een van beiden drukken, hoeveel impact hebben die problemen dan op een relatie in spé? Moet je het dan toch een kans geven??? Uiteraard, als die beperkingen openbaar worden als je elkaar al lang kent en een relatie hebt is er hierover geen discussie.

Onlangs kwam meneer Janszen een boekje onder ogen met de titel 'Mannen zonder vrouw'.
De schrijver was een Japanse man met een naam die meneer Janszen, aan wie een zeker taalgevoel en een doorgaans goed geheugen toch niet konden worden ontzegd, nauwelijks langer dan tien seconden kon onthouden. Het was de opeenvolging van lettergrepen. Maar dit geheel terzijde.
Omdat meneer Janszen zelf al geruime tijd tot de categorie mannen zonder vrouw behoorde, pakte hij, als altijd bereid om iets nieuws toe te voegen aan zijn brede schat van kennis en ervaring op dit gebied, het boek uit het schap en las hij de tekst op de achterkaft.
Het waren verhalen, zo stond er geschreven, over eenzame, beschadigde mannen, mannen die iets wezenlijks mankeert, melancholieke mannen. Om nu te zeggen dat hij zich zonder voorbehoud kon identificeren met deze typering zou te veel zijn gezegd, maar een zekere weerklank vonden de woorden toch wel in zijn overzichtelijke binnenwereld.
Hoe was hij eigenlijk zelf een man zonder vrouw geworden? Het antwoord van de schrijver sprak meneer Janszen bepaald aan. Volgens deze was het gemakkelijk: je hoefde alleen maar zielsveel van een vrouw te houden en haar te verliezen, hoe en waarom dan ook. Meneer Janszen dacht aan de eerste mevrouw Janszen en knikte instemmend voor zich uit.
Hij bladerde door het boekje en zijn oog viel op een passage die hem zowel verontrustte als de troost van de herkenning bood. De strekking was zelfs in de ogen van meneer Janszen, die in zijn denken en doen toch graag de hoofdweg mocht verlaten om de zijpaden te verkennen, maar voor één uitleg vatbaar: eens een man zonder vrouw, altijd een man zonder vrouw, hoeveel vrouwen er daarna ook nog in je leven kwamen.
Op weg naar huis liet de vraag waarom hij in zijn levensavond nog altijd op een datingsite stond hem niet los. Toen hij de deur achter zich dichttrok, wist hij wat hem te doen stond.