terug

Dames en heren,

dinsdag 28 maart 2023

Ik had het woord ‘damesbezoek’ laten vallen. De vrouw in kwestie reageerde daarop met de overdenking, of zij zich daardoor wel aangesproken moest voelen, en of zij wel een dame wilde zijn. Dat was met een knipoog weliswaar, maar ‘dame’, is dat nog een woord van deze tijd? Kunnen we het nog wel hebben over 'dames en heren’, klinkt daar niet een door chauvinistische mannen bepaalde maatschappijopvatting in door? En snijdt mijn verweer, dat het toch een ingeburgerde uitdrukking is, waarvan de - in retrospectiefs - eksistische connotatie allang is weggesleten, nog wel hout? Het is toch niet meer dan een beleefde generieke aanspreekvorm – dacht ik. Maar dat ligt nu ingewikkelder.

We leven in een tijd van transitie, niet alleen op energiegebied. Dameskleding is nog normaal, maar damesvoetbal niet meer. En het dameskransje werd een meidenclub. Het is ondenkbaar dat we het over de ‘damesbeweging’ of ‘damesemancipatie’ zouden hebben. Ik denk dat we bij zulke voorbeelden wel aanvoelen dat daar iets tegenstrijdigs in zit; dat ‘dame’ ergens wel een badinerende ondertoon heeft, ook in deze tijd. Maar anderzijds, een vrouwentasje, of een mannenakkoord, dat klinkt nergens naar. We kunnen om de hete brij heen draaien. Dan mijden we de dames-en-heren-dichotomie en gebruiken we waar mogelijk onzijdige termen; ik doe dat ook regelmatig. Een beetje lafhartig is dat wel en een verschraling van het taalgebruik, maar het kan ook een kwestie van wennen zijn.

Bij nader inzien bedenk ik ook dat ‘dames-’ niet alleen ouderwets is, maar vermoedelijk ook niet door de genderidentiteitsbeugel kan. In dat licht wordt een woord als ‘damestoilet’ als beperkend opgevat; als aanduiding voor een w.c. is dat problematisch voor de non-binaire medemens. Ik heb al genderneutrale toiletten gesignaleerd en genderneutrale fietsen zijn er ook. Genderneutraal mag van mij best het nieuwe normaal worden en dan wordt een genderneutrale fiets gewoon een fiets. Als ik zelf maar binair mag blijven.

Het zou toch jammer zijn wanneer ‘dames’ en ‘heren’ door alle wokeness helemaal zouden verdwijnen. In de romantische context mag er toch ruimte blijven voor traditionele hoffelijkheid. Ik moet de vrouw nog tegenkomen die het niet op prijs stelt wanneer de deur voor haar wordt opengehouden, of dat ze in haar jas wordt geholpen. Er zijn vele momenten en gelegenheden waarop het aangenaam is om dat rollenspel van romantische hoffelijkheid te spelen, dat een vrouw ervan geniet om een Dame te zijn en een man viceversa om voor haar een Heer te zijn. Waar we aan moeten wennen, denk ik, is dat het ook wederzijds mag zijn. Dat ik de rekening betaal is prima maar ik hoef daar geen erekwestie van te maken en als mijn tafeldame (ook een fout woord natuurlijk) de portemonee wil trekken, dan is het ook hoffelijk om dat gracieus te accepteren.

Om op het damesbezoek terug te komen, is daar iets neutralers voor te bedenken, ‘vrouwelijk bezoek’ misschien? Niet echt, want vrouwelijk bezoek kan ook slaan op tante Sidonia of koningin Maxima. En een bezoek van mijn tante is echt wat anders dan damesbezoek :-Bert

geplaatst door Pelgrim - 2156 keer gelezen