terug

In voor- en tegenspoed

donderdag 11 april 2024

Ik dank mijn bestaan aan een huwelijksbureau. Aan een boel andere zaken ook natuurlijk, een lange keten van gebeurtenissen, maar het huwelijksbureau is wel een bijzondere schakel in het geheel. In de tijd dat mijn ouders elkaar ontmoetten was het ook niet voor iedereen even eenvoudig om 'aan een vrouw cq. man te geraken'. Wij zijn wel eens geneigd te denken dat het vroeger allemaal gemakkelijker ging en misschien is dat zo. De wereld zoals ik die nog als kind heb gekend was een stuk kleiner. Mensen waren verbonden door de kerk en het culturele leven en in zo'n omgeving ontstaan ook op een natuurlijk vanzelfsprekende manier relaties. Maar ook toen waren er mensen die buiten de boot vielen, de buitenbeentjes, degenen die niet konden aarden of van wie de ambities verder reikten, of degenen die een valse start hadden gehad.

Het waren de jaren '50, toen een bestaan als vrijgezel nog veel minder dan tegenwoordig als maatschappelijk gelijkwaardig werd geaccepteerd. Het huwelijksideaal stond fier overeind. Op zoek naar inspiratie kwam ik een artikel tegen van Renzo Werver in 'Onze Taal': “Van oude vrijster tot happy single”, waarin de ontwikkeling van eufemismen omtrent mensen zonder partner onder de loep wordt genomen. Ik zou het artikel in zijn geheel willen overnemen, maar dat zou plagiaat zijn nietwaar, dus bij deze beveel ik van harte aan om het zelf te googelen. Vooral alleenwonen van vrouwen werden in die tijd nog altijd als onbetamelijk gezien. In verschillende steden, waaronder Leiden, werden gebouwen voor alleenstaande vrouwen neergezet, die al gauw in de volksmond ‘juffenflats’ of ‘hunkerbunkers’ werden genoemd. Alleen al het woord ‘ongehuwd’ geeft al aan dat gehuwdheid de norm was, aldus Werver. Kortom, er was dus veel aan gelegen om uit het isolement en in de gehuwde staat te geraken.

Dating bestond nog niet, maar zoekenden konden wel contactadvertenties plaatsen in de kranten. Of ze schreven zich in bij een huwelijksbureau, dat dan het bemiddelende werk deed. En zo kwam een Limburgse boer in contact met een Hollandse verpleegster. Je vraagt je af of het in die tijd werkelijk al zo moeilijk kon zijn, dat er niet dichterbij iets te matchen viel. Maar ja, kennelijk kon dat het geval zijn. Zodoende zaten wij als kind regelmatig urenlang in de trein voor familiebezoek, de treinstations tussen Roermond en Rotterdam kon ik wel dromen. Mijn Hollandse neefjes en nichtjes vermaakten zich met mijn zachte G en mijn woordenschat werd uitgebreid met plé en pleur. Dat is dus wel andere koek dan een huwelijk op basis van een gedeelde cultuur, een gedeelde achtergrond, een gedeelde kring van vrienden en bekenden. Het zal niet gemakkelijk zijn geweest voor dat echtpaar, maar het verlangen naar een wederhelft, naar een gezinsleven met kinderen, naar sociale acceptatie woog op tegen het grote aanpassingsvermogen dat daarvoor nodig was.

De maatschappelijke druk van het huwelijksideaal zal daarin een belangrijke rol hebben gespeeld. Die druk is substantieel afgenomen – Nederland heeft nu meer dan 3 miljoen eenpersoons huishoudens. Wat eerst als een 'zekerheid' gold, nl. die van een vaste levenspartner, wordt vaker gezien als de 'onzekerheid' van een ongewisse toekomst met minder atonomie, minder vrijheid. Geen wonder dat de keuze dan lastiger wordt. Zoals het gezegde luidt: zonder druk wordt niets vloeibaar ;-) Niet dat ik daar iets aan zou kunnen of willen veranderen; zelfbeschikking, emancipatie, vrijheid zijn waardevolle verworvenheden en daarbij, er is ook geen knop om de relatiedrempel te verlagen, als we dat al mochten willen. Ook óns gevoel wordt ingegeven door de tijdgeest. Het is wel iets om je te realiseren, dat de vrijheid óók een prijs heeft. Het internet biedt ongekende mogelijkheden tot verbinding, maar zien wij door het bos de boom nog? :-P

ps. Ben ik te kritisch.. schreef blogger Angi hier een tijdje geleden, dit is een reflectie daarop.

geplaatst door Pelgrim - 1507 keer gelezen