Een waar gebeurd verhaal
woensdag 21 mei 2025
Dit verhaal gaat over Klaas en Kees Zwarthoed en is gebaseerd op historische feiten. Er bestaat een overzichtsboek : Martelaren voor de paus (Prometheus 2023), geschreven van historicus Koen de groot. Op een meidag in 1866 nemen Klaas(22) en Kees Zwarthoed (32) afscheid van hun dorp Volendam. Waarom? Giuseppe Garibaldi en zijn nationalisten bedreigen paus Pius IX van alle kanten om heel Italië onder EEN vlag te krijgen, door bestaande staten zoals het Vaticaan, omver te werpen.
Het gebied van de paus is op dat moment 2 x zo groot als Nederland en persoonlijk eigendom van de paus. Het wordt steeds moeilijker om dat gebied te verdedigen. Daarom roept de paus wereldwijd katholieke jongens op om zich aan te sluiten bij zijn zoeavenleger van gelovige vrijwilligers. De broers Klaas en Kees Zwarthoed zien het als hun missie om naar Rome te gaan. Kees is visser, net als Petrus (1e paus) Klaas is timmerman en droomt van kerken zo lang als de hele Dijk in Volendam. De Vincentiuskerk in Volendam is met 67 meter ook best lang, dat inspireerde hem. De ochtend na hun besluit vertrekken Klaas en Kees naar Amsterdam, waar ze zich aansluiten bij andere zoeaven uit Noord-Holland. Het katholieke geloof was destijds enorm belangrijk, het hiernamaals nog belangrijker dan hun eigen leven. Nederland leverde maar liefst 3102 jongens voor dit leger in 10 jaar tijd.
De naam zoeaven komt van Algerijnse woestijnnomaden in Franse dienst, die later ook voor de paus vochten in hun kleurrijke uniformen. Dat sprak tot de verbeelding. Ze werden slecht betaald, maar het thuisfront steunde hen volop n.a.v. hun bedelbrieven. Na Amsterdam reisden ze naar Oudenbosch in Brabant, een tussenstation. Per trein ging het via Brussel en Parijs naar Marseille. Daar nam de groep de boot naar Italië. Eenmaal in Rome aangekomen werden ze allemaal op de foto gezet. De foto uit 1866, met ook de broers erop, is er nog. Rome maakte een verpletterende indruk op Klaas en Kees en hun medestrijders. Nog nooit hadden ze zoveel kerken gezien. Over de ervaringen van de broers in die tijd is weinig te vinden.
Uit de dagboeken van andere zoeaven komt de strijd voor de vesting Mentana in beeld. Met hulp van het Franse leger weten ze Garibaldi en zijn troepen te verslaan. In 1867 worden honderden strijders onder escorte van de Zwitserse garde (prive-garde van de paus) naar een grote zaal in het Vaticaan begeleid. De paus is in het wit gekleed en draagt de gouden vissersring waarop Petrus als visser staat afgebeeld. Dat is een verwijzing naar zijn afkomst, net als die van veel Volendammers. Ze ontvangen een zilveren medaille, het mentanakruis genoemd. Later heeft hun jongere broer Evert ook nog meegevochten In Mentana is de slag wel bekend, maar de inwoners kennen het volledige verhaal niet. Ze vereren de heldendaden van Garibaldi, die uiteindelijk won. De zoeaven legden wel de basis voor het moderne Vaticaan. Er begon een langdurig conflict tussen de paus en de Italiaanse staat. Pas in 1929 werd het conflict definitief opgelost toen Mussolini het huidige mini-staatje 'Vaticaan" aan de paus gaf.
Na vele omzwervingen door Italië keren de broers veilig terug in Volendam. Tot hun dood krijgen Klaas, Kees en Evert een speciale behandeling van de kerk, zoals een toelage, omdat hun Nederlanderschap werd afgenomen toen ze voor het Vaticaan vochten, want dat was een vreemde mogendheid. Klaas en Kees krijgen een vooraanstaande plaats in de Vincentiuskerk en nemen deel aan processies, vaak met een extra vergoeding. Tegenwoordig heeft deze kerk nog zoeavengeheimen. Een daarvan is verborgen in een geheime kluis. Daarin staat een gouden monstrans, waarin een hostie wordt aanbeden. In een andere kluis ligt het zilveren klemmetje met een gegraveerd kruis erin, die precies past op de monstrans. Volgens het Volendams museum is dit voorwerp, lunula genaamd, gemaakt van de omgesmolten medailles die Klaas en Kees in 1867 van paus Pius IX hadden gekregen. Hoewel de broers zelf vandaag de dag nagenoeg vergeten zijn, is de achternaam Zwarthoed nog steeds een begrip in Volendam...
geplaatst door sixty - 1024 keer gelezen
Vorige berichten
Tegenpolen
Tegenpolen trekken elkaar aan wordt alom beweerd. Maar is dat wel altijd zo ? Het kan heel fijn zijn als je daar echt naar zoekt . Voorbeeld : als jij van nature onzeker bent en daar soms zenuwachtig en druk van wordt, kan een rustige partner die niet gauw in de stress schiet een rots in de branding zijn. Maar hoe zit het met dingen die heel erg belangrijk voor je zijn?
Ik kan me goed voorstellen dat een man of vrouw die helemaal opgaat in de verzorging en liefde van de eigen huisdieren, het liefst een partner vindt die daar ook affiniteit mee heeft. Hetzelfde geldt voor normen en waarden, hoe je omgaat met het milieu kan veel invloed hebben op een relatie. Maar ook binnenshuis is de manier van omgaan met elkaar belangrijk Zeker als je van liefdevolle seks,houdt, met veel intimiteit, zal je toch een monogame partner zoeken. Zo zijn er nog veel meer dingen te bedenken.
Maar om even terug te komen op die tegenpolen. Wat je eerst zo aantrekkelijk vond, kan op de lange duur ook tegen gaan staan. Als die rustige partner later zo introvert blijkt te zijn dat je het gevoel krijgt dat hij of zij in een eigen wereld leeft en jou daar eigenlijk niet zo bij nodig heeft, kan dat de relatie bergafwaarts doen gaan. Omgekeerd : de spontaniteit en gevoeligheid die je partner bij jou zo leuk vond in het begin, kan ook gaan irriteren, als de rust in huis daar teveel door verstoord wordt. Dat zijn toch dingen waar je vaak veel later pas achter komt.
Daarom vind ik het belangrijk dat je elkaar goed aanvult. Als hij handig is en graag klust, laat hem lekker zijn gang gaan. Als jij graag leest, of je favoriete serie op tv wilt zien, so be it ! Maar alles valt of staat door dingen niet te overdrijven. Het bekende gezegde ; hier vindt je wat en daar laat je wat, is volgens mij nog steeds van toepassing. Een goede communicatie is daarbij onontbeerlijk. We zijn nu eenmaal niet hetzelfde en de gulden middenweg werkt meestal toch het beste...
Een toekomst zonder zorgen
De gemiddelde leeftijd van de deelnemers aan deze site zal 70 jaar zijn, schat ik. Vanaf de kleuterschool kan ik me dingen nog goed herinneren. Daarvoor zijn het nog vage momentopnames die af en toe door mijn hoofd flitsen, maar zo’n 65 jaar aan concrete herinneringen is er wel verzameld.Herinneringen aan vreugde en verdriet, ontmoeting en afscheid, succes en falen, gezondheid en ziekte, trots en schaamte, hulp en bedrog, geluk en pech. Ieder van ons heeft hetzelfde in meer of mindere mate meegemaakt.
Soms is het bitterzoet. Wat waren er veel fijne dingen en wat is het jammer dat ze nooit meer terugkomen! Toch prijs ik me gelukkig dat het per saldo een enorme rijkdom in mijn hoofd heeft opgeleverd. Rijkdom, die niemand me meer kan afpakken.
Ik vraag me ook niet meer af of ik het beter of anders had kunnen doen. Ongetwijfeld, maar zou mijn leven dan wel zonder vallen en opstaan zijn verlopen? Natuurlijk niet. Terugkijken doe je op onze leeftijd waarschijnlijk vaker, dan een half leven geleden. Ik zelf -en dat gun ik iedereen- kan zo’n moment van bezinning steeds afsluiten met een gevoel van tevredenheid en dankbaarheid.
Maar meer nog dan dat: het geeft ook vertrouwen in de toekomst. Het leven is nog niet voorbij en waarom zou er niet nog een mooie reis in het verschiet liggen? Ongetwijfeld met hier en daar een spannende hobbel, maar veel minder dan tot nu toe. Met minder bewijsdrang, minder lawaai en minder strijd en daarentegen meer tevredenheid, rust en vrede wordt de weg een stuk eenvoudiger en vriendelijker.
Het is nog niet voorbij, in tegendeel.
Machiel van der Schoot
Buitenland
Mijn leraar Frans, lang geleden op de middelbare school, vertelde eens een verhaaltje over een gebeurtenis ergens in Frankrijk. Hij was bij een viskraam gekomen en had wel trek in een rolmops. Dat is een zure haring om een augurkje heen gerold, met een paar cocktailprikkers erdoorheen. Maar hij wist niet hoe je dat noemde in het Frans, dus hij begon het te omschrijven: hareng, rouler, cornichon, bâtonnet… De visboer begreep het : Ah! Un rollmops! Dat vond ik erg grappig. Daarbij kwam ook het ontzag van dorpsjongens voor iemand die over Frankrijk kon vertellen. Onze wereld was klein, zelf was ik toen nog nooit in het buitenland geweest. Afgezien dan van het schoolreisje naar Trier, dat zo rond die tijd moet hebben plaatsgevonden – nadat de traditionele Rome-reis ons, wegens de economische malaise van die jaren, door de neus was geboord.
Buitenlandse reizen waren in onze familie meestal beperkt tot de bedevaartsreis naar Lourdes. Wie zich die pelgimage kon permitteren kon rekenen op een verhoogde status, want blijkbaar werd er goed geboerd. Vol trots kwamen ze dan ook terug met flesjes gewijd Lourdeswater voor iedereen. Een eeuwenoude lokroep waar buitenland synoniem was van bedevaart. Iets anders had je er niet te zoeken. En die traditie is nog steeds levend, er is een neef die tot op de dag van vandaag Lourdes-reizen organiseert.
Mijn ouders hoorden niet bij de uitverkorenen, zij zagen Lourdes alleen op de stereofoto’s uit de souvenirshop. Maar gelukkig hadden wij in Roermond, de stad die tegenwoordig vooral bekend is van de Designer Outlet, onze eigen Maria-bedevaart. Dat is de Kapel-in-’t-Zand, ook met een legende en bijpassend mirakel, iets met een beeldje in een put. Water uit die put is dus ook gewijd en werkzaam tegen kwalen en ongelukkige toestanden. Minder heilig natuurlijk dan het water uit Lourdes, dus we hoefden er niet mee aan te komen bij familie. Maar als die familie bij ons op visite kwam, dan namen ze vaak toch wel een flesje mee… voor de zekerheid.
De Kapel-in-’t-Zand (de naam is bedrieglijk, het is een forse neogotische kerk van de 19e eeuw) heeft ook, net als Lourdes en andere bedevaartsoorden, wanden vol devotietegeltjes. Daarop uiten mensen hun dankbaarheid jegens Maria, wegens verleende gunsten, of ze vragen Maria om voor hen te bidden in moeilijke tijden, of om genezing van een ziekte. Om een link te leggen, bidden om een lieve man/vrouw te vinden, of dankbaarheid voor een geslaagde verbintenis hoort ook tot de mogelijkheden.
Daarvoor is het nu dan wel te laat, dacht ik, want elke centimeter is bedekt. Maar op de site (laatst bijgewerkt 2024) lees ik tot mijn verbazing, dat er ruimte voor nieuwe tegeltjes is gecreëerd. Tegen een bijdrage van honderd euro per tegel kunnen we voor iedere wens de hulp van Maria inroepen. Overigens mag bidden natuurlijk altijd, dus mocht de de lezer(es) na een bezoek aan de Designer Outlet nog een paar uurtjes te besteden hebben, dan is een bezoekje aan de Kapel in ‘t Zand zeker aan te bevelen. Het is een wonderlijke plek, echt.
Wat Lourdes betreft, ik ben daar vele jaren later nog wel eens langs gekomen, meermaals zelfs, op de route naar de Pyreneeën. Ik kan persoonlijk geen deel uitmaken van die wereld en ik werp een cynische blik werp op de bedevaartsindustrie met gewijd water plastic jerrycans als dieptepunt. Maar tegelijk heeft het ook iets ontzagwekkends, die mensenmassa die daar uit de hele wereld samenkomt, verenigd in een gezamenlijk verhaal. Dat is wonderbaarlijk.