terug

Taal

zaterdag 28 november 2020

Als je een dubbeltje bent… wordt je nooit geen kwartje. Vroeger, in mijn jeugd, werd deze uitdrukking in ons milieu nogal eens gebezigd. Vaker dan nu, hoewel ik het kortgeleden op Tv ook nog voorbij zag komen. In het dorpje waar ik de eerste tien jaar van mijn leven ben opgegroeid, sprak men dialect. Wanneer ik nu in de trein naar Oosten van het land zit, en ik hoor in mijn omgeving het dialect van de Achterhoek spreken, vind ik dat nog steeds leuk. Mijn moeder echter bezigde het ABN. Buitenshuis spraken we dialect, maar binnenshuis Algemeen Beschaafd Nederlands. Zij was van mening, dat door in beginsel dit voorbeeld te geven, voor haar kinderen het dubbeltje een kwartje kon worden. Maar niet alleen door het voorbeeld voor het gebruik van de taal te geven. Er lag aan ten grondslag, dat ze ervan overtuigd was, dat kunnen communiceren in het ABN, ons een betere ondergrond voor onze toekomstige opleiding en arbeid zou geven. Zij was een intelligente vrouw. Wat haar ontbeerd was, door de omstandigheden waarin ze opgroeide om zich verder te ontwikkelen, heeft haar haar hele leven dwars gezeten. Op haar twintigste is ze de taal Esperanto gaan leren. Een groepje van gelijkgestemde vrouwen kwamen regelmatig bijeen, om deze taal te bezigen. Later vond ik haar boeken en schriften. Wel met belangstelling heb ik het één en ander doorgenomen, maar op dat moment toch net niet interessant genoeg om mij er daadwerkelijk in te gaan verdiepen. Zou het echter alsnog kunnen gaan doen.

Taal is een middel om te communiceren. Maar denken en taal zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We denken in de taal die we als kind geleerd hebben, in onze omgeving gebruikt werd. Om gedachten begrijpelijk over te laten komen in woorden en juist gevormde zinnen is niet altijd zo eenvoudig zoals dikwijls gedacht en vanzelfsprekend gevonden wordt. Zeker niet in schriftelijke vorm. Het geschrevene wordt nogal eens anders geïnterpreteerd dan de bedoeling was, is mijn ervaring.
In de moedertaal ben ik bekend met spreuken en gezegdes. ‘Het wordt je met de paplepel ingegoten’, om maar eens een voorbeeld te noemen. Leer je een andere taal, dan is het ook handig om het verschillen tussen de moedertaal en de nieuwe taal te kennen en spreuken en gezegdes te leren om ze net als in de moedertaal te kunnen toepassen.

Mijn kennis van de bekende drie talen is opgedaan op de middelbare school, jaren geleden. Aan het begin van de periode dat wij in Frankrijk verbleven, kon ik mij behoorlijk redden door gebruik van mijn ‘schoolfrans’. Maar in het sociale leven, tijdens huis, tuin en keukengesprekken met de plaatselijke bevolking, had ik toch te weinig kennis paraat om zonder verbale toevoegingen mij uit te drukken zoals ik dat wenste. En dan is er nog de spreektaal, doorspekt met dialect en uitingen uit de regio. Ik was in de tuin aan het werk, toen een fransman vanaf afstand naar mij riep: “Au Boulot, boulot”. Ik had geen idee wat hij bedoelde, maar vermoedde dat het met werken te maken zou kunnen hebben, omdat hij mij druk bezig zag. En inderdaad: aan het werk, of: werken, werken, vrij vertaald. Een periode heeft de burgemeester van het kleine plaatsje mij ééns per week geholpen met de taal, vooral door eenvoudige zinnen te formuleren en gezegdes eigen te doen maken. Via het Engels, dat dan weer wel. Heel bijzonder.

Doel van een taal is om te uiten. Belevenissen te delen, nieuws uit te wisselen, gevoelens uit te spreken. Maar spreken wordt vergezeld door de toon. Warm bij liefde, medeleven. Koud en kil door woede, haat.

Onderstaand gedicht heb ik jaren geleden eens gemaakt naar aanleiding van een warme stem, die ik alleen nog maar gehoord had via de telefoon. Het was vooral de klank, de toon die mij dat warme gevoel gaf. Bij voorbaat al verliefd.

Taal
Laat zijn taal warm zijn,
mij betoveren, fascineren
en laat dat voor eeuwig zo blijven.

Laat zijn taal mij raken, begeren,
verwarmen, zoals de zon onze lijven
en liefdevolle stromen blijven regeren.

Laat mij zijn taal luisteren
Laat mij de tonen horen van de wind die bladeren doen ruisen
en ik het ritme zal herkennen, zelfs als lippen fluisteren.

Laat mij zijn taal voelen.
Laat de klank de haartjes van mijn huid beroeren.
Laat ik immer blijven ervaren hetgeen gesproken woorden bedoelen.

Laat zijn taal mij smaken
Laat mijn tong proeven het zout van zijn huid
gevangen in druppels van regen, laat het genot mijn hart raken.

Laten we elkaars taal begrijpen
Laat die belangstelling in de ander voortduren
Laat ons gedachten naar elkaar blijven uitspreken
en laat dat voor eeuwig zo blijven.

Liefs,
Monique

geplaatst door monique3 - 2971 keer gelezen