terug

Brood en spelen, panem et circenses.

vrijdag 3 september 2021

Er is altijd een spanningsveld tussen de kleine groep mensen, die het voor het zeggen hebben en de overgrote groep, die minder in te brengen heeft. Soms, in sommige landen vaker, lopen de spanningen zo hoog op dat het tot een uitbarsting komt.
Aan de personen, die aan het bewind zijn in een land is er alles aan gelegen zo’n uitbarsting te voorkomen. Dat beleid wordt zelfs in de meest dictatoriaal bestuurde landen uitgevoerd. Maar hoe hou je de rust in de tent zonder keiharde repressie, onderdrukking?

De Romeinse keizers hadden door hoe ze hun onderdanen onderdanig konden houden. In het oude Griekenland werden al sportwedstrijden gehouden; het motief was de sportiviteit te bevorderen, in dat land zijn de Olympische spelen ontstaan. Sportbeoefening, grote spektakels in de arena’s zoals gevechten van gladiatoren en wagenrennen waren volksvermaak, waarmee de Romeinen het volk, veelal de plebejers (hier komt ons woord plebs vandaan) geplezierd werden. En verder zorgden de keizers er voor, dat zijn onderdanen genoeg te eten hadden, zelfs door gratis graan uit te delen. Daarom is "brood en spelen" in het Latijn: Panes et circenses een uitdrukking die slaat op de praktijk om de gunst van het volk te winnen door oppervlakkige behoeften van het volk te lenigen, namelijk eten en vermaak. Voor het eerst werd die uitdrukking gebezigd door Juvenalis. Later werd dit ook in Spanje genoemd: Brood en stierengevechten.

Er is veel te doen over het al dan niet door laten gaan van de races op Zandvoort en over evenementen als festivals. Er moest zelfs een rechter aan te pas komen. Hoewel bezoekers van de races en festivals er wel hun beurs voor moeten trekken vraag ik mij af, wat er was gebeurd, als de races door de rechter verboden waren. Dan zou je twee groepen in de samenleving tegen elkaar in het harnas jagen.

In onze maatschappij zijn er basisbehoeften, die iedereen niet kan missen. Onderdak, eten, drinken. Toch zie ik intermenselijk contact als een belangrijke behoefte. En behoefte aan spirituele en culturele zaken. We hebben dat gezien toen in coronatijd waar de meeste kerken niet of nauwelijks open waren, toch een paar behoudende kerken de aanbevelingen (geen expliciete wetten!) aan hun laars lapten door wel met een volledige bezetting diensten te houden. Velen, die hevig verlangden naar een theatervoorstelling of een festival moesten dit helemaal door wettelijke maatregelen ontberen.

Als intermenselijk contact er niet is valt de samenleving op zijn gat. Dit werd heel pijnlijk duidelijk, toen er geen bezoek meer mogelijk was aan familie en vrienden in verpleegtehuizen, toen kregen we door hoe belangrijk het is elkaar te ontmoeten.
Ontmoetingen gebeuren op grotere schaal, denk aan de eerder genoemde evenementen en bijeenkomsten. Het is een psychische behoefte; ook in het klein doet die zich gelden.
Brood en spelen zou je nu kunnen vertalen door een bezoek aan een restaurant waar een leuke band speelt. Daar heb je contact met je dierbaren op een informele manier.

Het is de vraag hoe dit alles in de komende maanden gaat. Worden de ingezette versoepelingen maximaal of worden ze juist teruggedraaid, omdat een relatief kleine groep zich niet aan de afspraken houdt? Wat zou dat jammer zijn. Iedereen heeft behoefte na deze anderhalf jaar om terug te gaan naar het oude normaal. Ik denk dat de mogelijkheid voor contact tussen mensen onderling dan centraal moet staan. Basisbehoeften, wat die zijn moet iedereen voor zich zelf bepalen. Wat de een belangrijk vindt is voor een ander hooguit bijzaak. Volgens mij zal het op waarde schatten van primaire behoeften heel lastig worden…

geplaatst door Aktivo1 - 2793 keer gelezen