Mijmeren over geborgenheid

“Grand Café De Nieuwe Kans is vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week open. Digitaal bestaat geen echte sluitingstijd. Het wordt alleen afwisselend licht en donker. Dag en nacht vervagen hier.”

“Ik heb Mano de afgelopen maanden talloze keren zien zitten. Altijd aan datzelfde tafeltje bij het raam, waar hij tijdens gesprekken met andere gasten aantekeningen maakte en die daarna uitwerkte tot verhalen.”

“Ik zag hem met zijn tafelgenoten. De één nog vol energie van de ochtend, de ander met de wallen van een slapeloze nacht. Hij noemde het interviews, een onderzoek naar de liefde. Ik hoorde hem vragen stellen over verbinding en over de muren die mensen om zich heen bouwen, terwijl ik op de achtergrond de menukaarten uitdeelde en de bestellingen opnam.”

“Vandaag is het anders. Mano zit er wel, maar de stoel tegenover hem is leeg. Geen gast, geen gesprek. Hij zit druk, bijna koortsachtig te schrijven. Net alsof hij een artikel moet afronden voor de deadline hem inhaalt. Het is vreemd om hem daar zo te zien zitten zonder de beschutting van een gesprekspartner, alleen met zijn pen. Dat zorgt ervoor dat ik op een andere manier naar hem kijk. Hij oogt kwetsbaar.”

“Ik hoorde hem de afgelopen weken filosoferen over de tekortkomingen van anderen. Over de types die niet durven of de types die juist te hard van stapel lopen. En onwillekeurig begon ik die vragen op mezelf te projecteren. Wat voor mens ben ík eigenlijk, dat ik hier in deze eeuwige stroom van passanten sta toe te kijken hoe anderen proberen, en vaak falen, om tot de kern te komen?”

“Als barman ben ik er wel, maar ik doe nooit echt mee. Ik ben de gastheer van andermans eenzaamheid. Mijn eigen hart geef ik nooit bloot. Ik heb mezelf altijd wijsgemaakt dat die afstand mijn ‘vrijheid’ is, een vorm van professioneel overzicht. Maar is het eigenlijk niet gewoon een vorm van arrogantie? Ik oordeel over mensen die hun kwetsbaarheid tonen, terwijl ik zelf veilig achter de barrière van de tapkast blijf staan.”

“Aan het tafeltje van Mano schoven de meest uiteenlopende types aan. Onder al die maskers zag ik steeds dezelfde trilling: de universele angst om niet goed genoeg te zijn als het masker eenmaal afgaat. En ik merkte dat ik mezelf die vraag ook stelde. Weet ik nog wel wat ik moet zeggen als de bar er niet is? Kan ik nog wel ‘zijn’ zonder de rol van de man met de glimlach en de snelle repliek?”

“Ik ben de afgelopen dagen bij mezelf naar binnen gegaan. Daar kwam ik een man tegen die liever de regie houdt dan zich overgeeft. Een man die liever polijst dan schuurt. Maar door de flarden van de gesprekken die ik opving, heb ik geleerd dat glans pas ontstaat door wrijving. Je kunt niet verwachten dat het leven je raakt als je handschoenen draagt bij alles wat je aanraakt. Dat geldt voor mijn gasten, maar blijkbaar ook voor de man die de glazen vult.”

“Ik zie Mano zijn laatste regels schrijven. Hij legt zijn pen weg en staart door het raam naar buiten. Ik zet een verse pot koffie. Straks komen weer nieuwe gasten binnen; elk met hun eigen handleiding en hun eigen angst. En ik zal er zijn om de bestellingen op te nemen, aan deze kant van de bar. Zoals altijd. We hebben allemaal onze eigen plek in dit café. De één schrijft op, de ander drinkt. Ik luister en vul de glazen.”

Deze Single Story eXtra is fictief. De monoloog is geschreven door de barman van Grand Café 'De Nieuwe Kans', dat alleen op digitaal papier bestaat. Dat het op de werkelijkheid kan lijken, is puur toeval. Maar misschien ook niet...

De titel van deze blog klinkt als een aanname. Het is jammer, dat ik moest vaststellen, ook in mijn eigen relaties, dat irritaties over het gedrag van een partner een voorbode waren van “einde oefening”. Terwijl vaak in een of meer goede gesprekken ergernissen benoemd kunnen worden en er in goed overleg naar een oplossing gewerkt kan worden.

Er zijn irritaties over een eenmalige domme actie. Een onzorgvuldig gekozen woord in een gezelschap, een opmerking die iemand raakt in zijn of haar ziel. Soms weet je niet dat je door iets te zeggen onprettige herinneringen losmaakt bij de ander. Die irritatie kan door een welgemeend excuus uit de wereld geholpen worden.

Helaas zijn er nog vaker ergernissen die bij allerlei situaties terugkeren. Zelf heb ik onlangs meegemaakt, dat iemand tot zes keer toe op een dag over hetzelfde gebeuren uit het verleden terugkwam. Een repeteerwekker dus. Ik moest mijn gesprekspartner er steeds aan herinneren, dat ik dit al uit den treure had gehoord. Dit gedrag is niet nieuw. Uit de tijd van de Romeinen stamt de uitdrukking: Ceterum censeo Carthaginem esse delendam. Vertaald: Overigens ben ik van mening, dat Carthago verwoest mot worden. Hoewel het historisch beschouwd niet bewezen wis, wordt deze quote aan Cato, een Romeins senator toegedicht. Dat zijn toespraken steeds hiermee eindigden zullen de toehoorders geërgerd hebben, maar het heeft wel effect gehad, de Romeinen hebben Carthago ingenomen en verwoest.

Irritaties bij een date en bij het begin van een relatie zullen alle daters bekend voorkomen. Behalve ergernissen over een verkeerde woordkeuze zijn er nog meer! Denk aan kleding, lichaamsgeur, geen belangstelling voor wat de mede-dater te berde brengt, problemen bij het afrekenen van een consumptie.
Als een van beiden veelvuldig terugkomt op wat er zich heeft afgespeeld in een vorige relatie en vooral als die relatie als het ware de hemel in geprezen wordt zal de toehoorder van deze loftuiting niet bepaald gecharmeerd zijn.
Wanneer men in het begin van een relatie een paar keer bij elkaar thuis is geweest kunnen de verschillen tussen beide huishoudens minimaal stof voor een discussie zijn. En wat denkt u van de kennissenkring of de familie?

Ik denk, dat het van essentieel belang is om irritaties, wat de oorzaak ook mag zijn, op een gewone manier te bespreken, zonder stemverheffing. Daarmee moet je niet te lang wachten.
Als er al een tijd sprake is van een relatie kunnen er ook bepaalde gedragspatronen boven komen drijven. Dan denk ik aan het verschil tussen ochtend – en avondmensen, de verdeling van huishoudelijke taken, de invulling van de vrije tijd. Knelpunten te over. Irritaties over deze aspecten zijn oneindig veel moeilijker in een gesprek op te lossen. Wat denken jullie over de contacten, die beide “geliefden” nog koesteren met mensen uit hun verleden, gesteld dat zij daarmee ooit een liefdesband hadden?

Wie heeft in een relatie behoorlijk te kampen gehad met irritaties (ik zou bijna vragen: Wie niet?). Ben je er - (zijn jullie er samen) uitgekomen?

Ik benijd andere mensen wel eens om hun geregelde leven, de vanzelfsprekendheden van de dagelijkse omgang met elkaar. Met feestdagen word ik daar extra met de neus op gedrukt. Voor mij is dat allemaal niet zo vanzelfsprekend, ik moet er dubbel zoveel energie in steken om contacten te onderhouden en niet alleen dat, de verschillende wensen en verwachtingen moeten ook nog in goede banen worden geleid. Ik voel me wat dat betreft wel eens een jongleur, maar dan met een netwerkje van contacten om in de lucht te houden. Een dynamisch geheel zogezegd, het leven is niet zo duidelijk uitgestippeld als toen ik, lang geleden, nog een doorsnee gezinshoofd was. Maar goed, als dat vooralsnog de realiteit is, hoe erg is het dan helemaal om een jongleur te zijn? Niet zo erg toch? Wie wilde er nou als kind geen jongleur zijn. Fascinerend hoe zo’n artiest tien ballen hoog kon houden – ondertussen ook nog fietsend op een eenwieler. Zelf ben ik niet verder gekomen dan drie, en aan die eenwieler ben ik sowieso niet begonnen. Maar als alleenstaande oudere man ben ik in de herkansing!

Een jongleur in contacten moet voortdurend op zijn tellen passen, het vergt wat oefening. Dat is inspannend, maar daar staat wel wat tegenover. Geen sleur, geen soesa. Een leven met ups en downs tegenover een leven met (meer) vastigheid en zekerheden. En het is ook niet erg als het eens fout gaat, daar leer je weer van. Laatst was ik op een familiereunie, allemaal tevreden gesettelde stelletjes: is dat nou waar ik naar uitkijk? Eh ja toch wel eigenlijk, samen is de norm en dat trekt ook. Het is een dubbel gevoel (en zij hebben dat dus net zo van de andere kant, sommigen tenminste…). Ik merk het wel eens als ik iemand ontmoet als date. Dat iemand zich eigenlijk op dat moment pas realiseert dat er twee kanten aan zitten, een soort schrikreactie. Is er een middenweg? Jongleurs onder elkaar, dat werkt het beste, zo lijkt het. Je ziet het plaatje voor je: twee mensen die balletjes in de lucht houden terwijl ze elkaar die ook toespelen. Spannend, leuk om te zien, leuk om te doen.

De onzekerheid van het jongleren heeft iets avontuurlijks, het houdt je alert, je krijgt er energie van. Je moet moeite doen om er wat van te maken. Maar daardoor weet je de mensen die je ontmoet, de dingen die je onderneemt, ook des te meer te waarderen. Het heeft ook iets met vrijheid en creativiteit te maken. En er is een bonus: wat je vindt is vaak niet datgeen waar je naar op zoek was. Dat vind ik zelf nog wel het mooiste. Zo, en nu ga ik lekker op vakantie. Ik heb wel een en ander voorbereid, maar ongetwijfeld zullen er ook wel weer de nodige verrassingen zijn. Van het leuke soort hopelijk.