terug

De jaknikker of ja - knikster

maandag 9 mei 2022

Een jaknikker is de populaire benaming voor het bovengrondse deel van een pomp die aardolie uit de grond oppompt. Deze methode is nodig op plaatsen waar de aardolie taai en stroperig is en niet door middel van opstuwend water of gas spontaan naar boven komt. In Nederland waren van 1948 tot 2013 bij Schoonebeek in Drenthe en in Zuid-Holland jaknikkers van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) actief. De gemeente Emmen besloot begin 2014 dat de jaknikker aldaar vooralsnog zou blijven functioneren. (Bron: Wikipedia). De beweging van dit werktuig lijkt met een beetje fantasie op iemand, die met zijn hoofd ja knikt.

Kort na de Tweede Wereldoorlog was ook Nederland nog een vrij patriarchale samenleving. De man was hoofd van het gezin, hij was alleenverdiener, vrouwen moesten na hun huwelijk vaak ontslag nemen. Dat is in de afgelopen vijftig jaar ingrijpend veranderd.
Die verandering heeft niet alle lagen van de maatschappij gelijkmatig plaatsgehad. Er is een verschil tussen de steden en het platteland. In een gezin had voorheen een man altijd het hoogste woord, hij bepaalde wat er ging gebeuren en de anderen volgden hem slaafs. Dat waren dan dus jaknikkers.

Er zijn ook nu in vriendschappen en relaties jaknikkers. Het allerbekendste voorbeeld is de pantoffelheld. Ontelbaar zijn de cartoons en grappen die daarover zijn gemaakt. Het is bijzonder dat daarin steeds de man als de volgzame, de sul wordt weggezet. Het mannetje dat steeds maar ja en amen zegt op alles wat zijn vrouw hem vraagt, zelfs wat ze hem opdraagt. Ik heb al aangehaald, dat vroeger veel relaties de rolverdeling juist andersom was.

Het ja knikken is ook een houding die je tegenkomt bij een ontmoeting. Beide daters stellen zich aan elkaar voor, er worden wat beleefdheden uitgewisseld, en dan? Het gesprek kan gaan over onderwerpen, waarover elk van beiden een verschillende mening heeft. Sommigen zullen dan controversiële punten uit de weg gaan, om de ander niet af te schrikken.
In een ander geval worden die heikele zaken juist wel aangedragen. Hoe belangrijk is dan de reactie van de gesprekspartner! Beaamt hij of zij wat er aangedragen wordt, komt-ie duidelijk met een eigen mening op de proppen, of wordt er geprobeerd na de monoloog van de gesprekspartner een ander onderwerp aan te snijden?

Niet iedereen is verbaal even sterk, we zijn nu eenmaal niet allemaal even goed van de tongriem gesneden; ook het luisteren is niet allen gegeven. We horen wel, maar goed luisteren en het opnemen, en er zo mogelijk wat mee doen is een tweede! Dat speelt niet alleen bij een dategesprek, maar ook bij een telefoontje. Daar komt nog een extra handicap bij om de hoek kijken; je ziet de ander niet. Beeldbellen, bijvoorbeeld via Skype, is dan een mooi alternatief.

Ik vraag mij wel af, of een gesprek, waarbij de gesprekspartners verschillende standpunten hebben, alleen geslaagd is wanneer een van de twee zijn of haar mening bijstelt of klakkeloos instemt met wat de ander propageert. Heeft niet iedereen het recht op een eigen mening?
Vaak maak ik mee, dat in een gesprek men elkaar van het gelijk wil overtuigen, het kan zelfs zover gaan dat het gesprek pas eindigt, als een van tweeën door de knieën is gegaan. Dan moet degene, die in het gelijk gesteld is toch ook merken, dat dit niet van harte is gegaan? En is het niet zo, dat velen maar de ander gelijk geven, domweg om van het gezeur af te willen zijn?

Mogelijk ligt het jaknikker of ja knikster zijn in iemands karakter, of komt deze eigenschap door de vrees voor escalatie van een discussie in onvriendelijkheden; op een gegeven ogenblik kan de conversatie zelfs ontaarden in een ruzie. Dan gaat het niet meer om de inhoud maar om de vorm. Het toverwoord blijft natuurlijk respect, voor elkaars persoon maar ook voor ieders standpunt. Mag ik jullie allen fijne, liefdevolle gesprekken toewensen?

geplaatst door Aktivo1 - 3048 keer gelezen