terug

Taal spreekt

woensdag 18 februari 2026

Optocht en intocht
Docent? Wat is het verschil tussen een optocht en een intocht? Ik heb een oefentekst voorbereid over carnaval. Ik leg uit, dat een optocht een lange rij is met mensen, of met versierde wagens vergezeld van muziek die achter elkaar aanlopen/rijden. En dat een intocht een verwelkoming is, bijvoorbeeld van Sinterklaas. En is het dan in de tocht of op de tocht? Ik leg uit: “Je loopt in de tocht en je zit op de tocht!” Docent? Maar het tocht hier niet! Mijn cursiste kijkt rond en zegt: geen wind hier. Ze had, naar mijn idee, het ‘op de tocht zitten’, begrepen. Echter niet voordat ze ondertussen Chat GPT had geraadpleegd. Kan ik zeggen: ik tocht? Nou, nee. Je kunt wel zeggen: het tocht. Ik vertel: tochten is een (bijzonder) zwak werkwoord en tevens een zelfstandig naamwoord. Ooh! Ze denkt na: “De tocht met Carnaval!” Klopt, dat is een mooie zin. Dan leest ze verder van wat ze had opgezocht: “En als er een raam openstaat, dan zit ik op de tocht”. “Maar het tocht hier niet”. Goede zinnen Docent?
Inmiddels hebben we het onderwerp Carnaval en de overhandiging van de sleutel door de Burgemeester aan Prins Carnaval afgesloten. Mijn cursisten maken veel gebruik van de vertaalopties op de telefoon. Soms handig, maar er zijn nu eenmaal gezegdes en uitdrukkingen, welke in hun taal anders, of niet bekend zijn. En dat kan wel eens tot hilarische situaties leiden. Of, in de meeste gevallen, verkeerd vertaald, of uitgelegd in hun eigen taal.

Tochtig
We zitten tussen de rijen boeken in een wat rustig deel van de Bibliotheek. Geregeld komen bezoekers langs onze tafel om een boek uit te zoeken. Zo ook deze vrijdagmorgen een wat oudere Heer in gezelschap van zijn vrouw. Klaarblijkelijk hadden ze een deel van ons gesprek gevolgd. Even breed lachend naar zijn vrouw waarna hij naar ons toekomt en grijnzend opmerkt: En een koe is tochtig! Niet begrijpend kijkt de cursiste mij aan. Waarop ze voorleest: “Het is in de gang tochtig”. Heeft die koe het koud dan? Ik moet ook lachen, en bedenk mij ondertussen hoe leg ik dit uit. Maar afijn, ik hoef alleen maar verder te verduidelijken wat Chat GPT heeft aangedragen. Ze is slim genoeg om te begrijpen, dat sommige vrouwelijke dieren tochtig zijn en de mens vruchtbaar en het beiden eigenlijk hetzelfde betekent. De les die over carnaval begonnen is eindigt in praten over tochtig zijn, vruchtbaar zijn de cyclus en zwangerschap.

Waar het praten over een tochtige gang en een tochtige koe al niet toe kan leiden. Taal blijft interessant. Maar om een andere taal te leren, maar vooral te begrijpen…!

Liefs,
Monique

geplaatst door monique3 - 644 keer gelezen